Categoriearchief: Togian Eilanden

Terugkomst van de Togian eilanden

Afgelopen zondag zijn Elza en ik teruggekeerd van onze fantastische duikvakantie op de Togian eilanden bij het Indonesische eiland Sulawesi.

Ferry Togian eilandenDe terugtocht begon op de donderdag met de transfer naar Wakai op de Togian eilanden en vervolgens de ferry naar Gorontalo die twaalf uur duurt. Gelukkig hadden we ook nu weer een hut geboekt. Net als op de heenreis konden we onze intrek nemen in de Captain’s Cabin. De terugreis gingen er wat ruiger aan toe dan de heenreis vanwege de wind en de daarbij horende golven.

BentorVrijdag morgen kwamen we aan in Gorontalo, eindelijk weer in de bewoonde wereld. We hadden er voor gekozen om niet meteen het vliegtuig te pakken, mede door de soms grillige vertrektijden van de ferry. In Gorontalo werden we opgewacht door onze gids Angus die ons, met koffers op het dak, met de bentor naar het hotel bracht.

Maqma Hotel GorontaloIn Gorontalo verbleven we in het uitstekende Maqna hotel dat boven het grote, moderne winkelcentrum van de stad is gelegen. De rijst  èn vis kwamen onze neus en oren uit sinds ons verblijf op de Togian eilanden en het was fijn om bij aankomst gebruik te mogen maken van het ontbijt met lekker brood en veel fruit. Tijdens het diner heb ik genoten van een heerlijk sappig steak en  Elza van een heerlijk bordje spaghetti.  ‘s nachts werden we nog verrast door een aardbeving.

‘s Zaterdag zijn we door Angus naar de luchthaven van Gorontalo gebracht voor het eerste deel van de vlucht naar Jakarta via Makassar. Op Jakarta moesten we weer inchecken voor de vlucht naar Amsterdam met Garuda.

Garuda IndonesiaTijdens de incheck wilde we graag nog comfort stoelen boeken en de man achter de balie had daar best wel wat werk aan. Toen we eindelijk comfort stoelen hadden gekregen vroeg de man of we een bonnetje wilde hebben. De extra kosten bedroegen dan 120 dollar, waarna hij over de balie ging hangen en ons toefluisterde dat hij het wel kon regelen voor 60 dollar, zonder bonnetje. Dat laatste werd het dus!

Singapore Wine and SpiritsDeze vlucht had een stop op Singapore waarbij je het vliegtuig met al je handbagage moet verlaten voor ongeveer een half uur tot een uur. Bij een aantal mensen schoot dit in het verkeerde keelgat. Maar ja elk nadeel kent zijn voordeel want we kregen ieder een tegoedbon van 30 Singapore dollar, te besteden in diverse winkels waaronder de drankenzaak. Uiteraard ging alle Hollanders in een draf naar deze zaak en de flessen drank en tegoedbonnen vlogen over de toonbank. Ook wij hebben zo twee gratis flessen drank weten te scoren. Ook deze reis was dus weer bijzonder.

Naar Una Una en snel weer terug

Boot naar Una UnaOp vrijdag 2 oktober zijn we met een privéboot naar Una Una gevaren. De overtocht kost 800000 rupiah wat neerkomt op ongeveer 60 euro. Er gingen nog 4 anderen mee hetgeen het weer wat voordeliger maakte. De boot is een traditionele boot uit Sulawesi en is niet echt gebouwd voor westerlingen. Dus zaten we vrij krap en opgevouwen voor ongeveer drie uur lang op zee.

Una UnaUna Una is een prachtig mooi eiland en kent een actieve vulkaan waar je naartoe kunt hiken. Dit schijnt echter een pittig tochtje te zijn. Er is een dorpje aanwezig waarvan de bewoners het erg leuk vinden als je langskomt. Je wordt overal vriendelijk begroet en in twee lokale winkeltjes kun je nog wat snacks kopen. Je kunt over het strand er naar toe lopen of via een zandweg.

Sanctum Una UnaJe kunt er goed duiken maar we hebben een slechte ervaring gehad met de duikschool van Sanctum Una Una. Wij zijn gelukkig ervaren duikers want de daar aanwezige divemaster had bepaalt geen idee hoe hij een groep duikers moest begeleiden.  De eerste duik ging het al mis want ze wisten niet hoe ze om moesten gaan met onze din aansluiting op de fles. Ik zij nog dat het simpel opgelost kon worden door het verwijderen van de plug maar dat was allemaal te moeilijk voor hem en hij ging er naar kijken bij de volgende duik. We moesten nu maar zolang hun spullen gebruiken waardoor Elza ook haar duikcomputer niet kon gebruiken.

Achteraf hadden we dit beter niet kunnen doen wat onderwater ging bij Elza de dieptemeter kapot en zonder duikcomputer werd dit te riskant en braken wij de duik af. De divemaster was niet in de buurt was hij was er als een torpedo van door gegaan. Toen we boven kwamen kwam de boot eraan maar we waren al flink afgedreven naar het strand. De schipper kon de boot niet goed onder controle krijgen en vanwege veiligheid hebben we hem weggestuurd om vervolgens maar gekozen om aan te spoelen op het strand. Dit was echter een hachelijk avontuur want we werden door de hoge golven op de rotsachtige ondergrond gesmeten met als gevolg vele blauwe plekken bij Elza en een pijnlijke knie en rug bij mij..

De tweede duik, de volgende dag, begon met een ontmoeting met dolfijnen op de bootreis erheen. We hadden onze eigen spullen gelukkig weer in gebruik en het ging goed tot twintig minuten duiktijd. Ik kreeg opeens enorme pijn in mijn knie en rug en moest helaas de duik afbreken. Ik heb hierna niet meer kunnen duiken bij Una Una. Elza heeft gelukkig wel nog kunnen duiken. Het is ook zeer bedenkelijk dat ze vrij onervaren duikers op een diepduik sturen zonder computer met als gevolg decompressieziekte bij één van hen, waar trouwens niks mee gedaan werd.

Daarnaast is ook geen enkele diveinstructor en management aanwezig die goed toezicht kan houden. Het resort ligt prachtig maar daar is dan ook alles mee gezegd. Het eten is slecht en er kan geen lachje vanaf bij de bediening, kortom een teleurstellende ervaring. Elza en ik besloten na dag twee om Una Una op maandag te verlaten. Er werd weer een boot gecharterd en met z’n zessen keerden we terug naar de Black Marlin in Kadidiri op de Togean eilanden. Bij aankomst was iedereen blij verrast en werden we met een enorme hartelijk ontvangen. Een paar dagen later was iedereen vanuit Una Una overgekomen met dezelfde verhalen

Na een paar dagen niet gedoken te hebben probeerde ik in de middag op het duiken weer op te pakken en met succes. De laatste dagen van ons verblijf op de Togian eilanden hebben we nog heerlijk gedoken met als een slotstuk drie prachte muurduiken bij de Atolls. Elza heeft in het totaal 37 duiken gemaakt en ik 24. Het was een prachtige duikvakantie in een bijzonder gebied.

Duiken met Black Marlin bij de Togian eilanden

De Luxe kamer Black MarlinHet Black Marlin Dive Resort heeft een drie sterren PADI/SSI duikschool met zeer eenvoudige accommodatie. Wij sliepen in een de luxe kamer met een groot bed met klamboe, een ventilator en een hangmat op de veranda en uitzicht op zee.

Badkamer Black MarlinWater en elektriciteit zijn hier een groot probleem en we hadden twee keer per dag, ‘s ochtends en ‘s avonds een uurtje water. In de badkamer staat een groot ton die je dan kan bijvullen. Een paar keer per week komt er een waterboot voorbij om de reservoirs te vullen. Naast het toilet staan een emmer die je vult met zeewater voor het doorspoelen.  Het is dus geen resort voor luxe zoekers en Elza en ik wel wat gewend.

De Luxe Kamer Black Marlin

Communicatie met de bewoonde wereld is bijna onmogelijk. Internet is niet aanwezig en mobiele telefonie is zeer lastig, zelfs met de Indonesische simkaart die ik in Gorontalo had gekocht. Een sms glipt er nog wel eens door heen. In het resort kan betaalt worden met een creditcard maar dan moet je, voor een verbinding, met de “creditcard” boot naar een nabijgelegen strand om de hoek waar je al dobberend op zee kunt betalen.

Black Marlin Dive Resort

Het eten is zoals verwacht, rijst, noedels, een enkele keer kip, veel vis en gestoomde groentes. Regelmatig staat er ook pasta met vis op de kaart, Het ontbijt is sober met twee sneetjes brood met ei en wat fruit. Gelukkig hadden we nog wat Nutella, pindakaas en hagelslag over. We hopen elke keer dat het brood op is want dan krijgen we flensjes met chocoladesaus. Jammer is ook dat er in deze periode zo weinig fruit beschikbaar is.

De avond in Black Marlin

‘s Avonds is er niet veel meer te doen dan een potje pool op een iet wat scheef staand biljart, onder het genot van een Bintang bier of wat kletsen met elkaar wat heel gezellig is. Om elf uur ‘s avonds gaat de elektriciteit uit tot half zes ‘s morgens, als het meezit.

Black Marlin en JekoDe duikschool van Black Marlin is uitstekend ingericht en staat momenteel onder de bezielde begeleiding van Dani uit Oostenrijk en haar vriend Jeko uit Italië. Het duiken is hier fantastisch met de meeste duikplekken op korte afstand varen. Je vindt hier echt alles van het meest prachtige koraal tot schitterende muren en muckdiving plekken. Het onderwaterleven is zeer rijk met een grote variëteit aan diersoorten en het koraal is werkelijk prachtig en gezond. Plezierig was het ook om te zien dat hier geen afval op de riffen te vinden is.

Schildpadden hebben wij hier nog niet gezien maar wel regelmatig veel grote Napoleon Bumpheads die op kort afstand benaderd konden worden. Eagle rays en haaien kunnen hier ook gespot worden maar dan heb je stroming nodig. Voor onderwaterfotografie is dit een prachtig gebied om te bezoeken, zeker voor macrofotografie. Kom je hier alleen voor het grote spul dan kun je teleurgesteld worden.

Duikplekken Kadidiri

Een van de hoogtepunten was het bezoek aan de B42 Bomber Wreck dat aan de andere kant van het eiland Kadidiri ligt op ongeveer 20 tot 25 meter diep. Deze bommenwerper is hier in mei 1945 neergestort en is door de beschutte ligging nog in goede staat en prachtig begroeid.

De zee is hier ontzettend kalm door de beschutte ligging en alleen ‘s middag kan het wat gaan waaien waardoor er golven ontstaan. Wij zijn vaak te water gegaan en weer boven gekomen in een spiegelglad zeeoppervlakte. Het water hier is kristalhelder met een zicht van vaak meer dan 30 meter. Er kan wel stroming zijn maar wij hebben dit weinig meegemaakt. Een keer hebben we een driftduik gemaakt in zeer sterke stroming en dat was dikke pret. Bij het resort hebben we twee keer dolfijnen zien voorbijkomen die af en toe grote sprongen in het water maakten.

Onze vaste duikgids Edwin vond een hoop tijdens het duiken en was onze steun en toeverlaat. Elza heeft zoals te verwachten de meeste duiken gemaakt waarbij zelf een paar keer 4 op één dag. Ikzelf hield het vaak bij twee en een enkele keer drie bij een nachtduik. Muckdiving is hier prachtig te doen op twee duikplekken, Little Lembeh en Channel. Hier vindt je vele mooie naaktslakken, garnaaltjes, krabbetjes en frogfish. Leuk was dat ik op één van de duiken in Channel de frogfish vond. Deze twee duikplekken zijn ook de plekken waar een nachtduik wordt gedaan.

We hebben ook een aantal keren een krokodil vis gevonden en op een speciale duik op het huisrif samen met Jeko een zwangere pygmee seahorse die Elza prachtig heeft vastgelegd op de foto. Zij komt uiteraard weer met veel beeldmateriaal thuis. Nu nog Una Una, onze volgende bestemming.

De overtocht naar de Togian eilanden

Ferry Togian eilandenVanuit Gorontalo zijn Elza en ik met de ferry vertrokken naar de Togian eilanden, een vaartocht van ongeveer 12 uur. In de haven van Gorontalo was het een drukte van belang en onze gids ging voor de kaartjes kopen voor de economy class en de duikschool had voor ons een hut geregeld aan boord. De overtocht kost 64000 rupiah per persoon enkele reis (nog geen 5 euro) de hut kostte …… rupiah maar dan kregen we ook de de Captains Cabin met airco, wel moest nog even het slot van de deur er in worden gezet. De hut was voorzien van twee bedden een grote en een kleine en het laat zich raden wie er op de kleine mocht slapen!

Elza gaat aan boordDe boot zou om vijf uur vertrekken maar dat is hier heel variabel. Het laadruim werd volgestouwd met een paar auto’s, scooters, veel voedsel en veel huisraad. Daar tussen liep een aantal kippen vrolijk rond te scharrelen. Wij hadden brood meegekregen voor het resort. De veerdienst vertrekt op dinsdag en vrijdag vanuit Gorontalo en terug op maandag en donderdag

Captain's CabinUiteindelijk was het dan zover we gingen vertrekken. In plaats dat ze achteruit de haven uitvoeren werd het schip in de krappe haven, waar nog een ferry voor anker lag, gekeerd, hetgeen een heel gedoe was. Eenmaal buitengaats stopte het schip er keerde terug want ze waren wat vergeten. Het vergeten artikel werd snel vanaf de kade op de boot gegooid en toen begon opnieuw het ritueel van het keren van het schip, dat nu iets makkelijker ging omdat het tweede schip inmiddels was vertrokken.

Ligplaatsen ferry Togian eilandenDe passagiers slapen aan dek, binnen op de grond of op houten stapelbedden zonder matras. Er is ook nog een Business Class met wat luxere stoelen en er zijn vier hutten aan boord. Aan boord is drinken te krijgen en wat snacks maar wij hadden ons voorbereid door in de enorm grote supermarkt van Gorontalo brood, kaas, pindakaas, corned beef, Nutella en hagelslag te kopen.

De scheepsbrugIn de ochtend werden we wakker van de tv in de stuurhut. We hadden nog wat over dus het was tijd voor een ontbijt. Inmiddels waren de Togian eilanden in zicht en waren we getuigen van een prachtige zonsopkomst. De veerboot vaart langs het Black Marlin Resort waarbij er luid getoeter word met de scheepshoorn om te laten weten dat er gasten aan boord zijn. Ik mocht ook nog een kijkje nemen in de stuurhut en heb even gebabbeld met de kapitein.

WakaiBij aankomst in Wakai op Kalidiri, werden we al opgewacht door de mensen van het Black Marlin Dive Resort en onze bagage werd overgeladen op hun boot. We keken onze ogen uit wat er allemaal van boord kwam zoals een compleet, protserig, bankstel dat even later met veel pijn en moeite op een lokale boot werd gezet voor verder transport. Het was een hele ervaring maar uiteindelijk zijn we dan toch aangekomen in het paradijs dat de Togian eilanden heet.

Op weg naar de Togian eilanden

Op 17 september zijn Elza en ik vertrokken voor onze duikvakantie op de Togian eilanden bij het Indonesische eiland Sulawesi.

De Togian- of Togean-eilanden zijn een archipel in de Golf van Tomini, Indonesië. De eilandengroep bestaat uit 56 verschillende eilanden die alle gelegen zijn aan de kust van Sulawesi.

Togian eilanden

We hebben gevlogen met KLM naar Jakarta en na een stopover in het, vlakbij de luchthaven gelegen, FM7 Hotel in Jakarta zijn we de volgende dag, vroeg in de ochtend, doorgevlogen naar Gorontalo op Sulawesi met Garuda Indonesia. Toen de daling werd ingezet zagen we de Togian eilanden onder ons voorbij glijden.

Grand Q Hotel GorontaloOm een beetje te acclimatiseren en vanwege de niet dagelijkse ferry naar de Togian eilanden, bleven we vier dagen in Gorontalo. Hier verblijven we in het mooie Grand Q Hotel.  Volgens ons zijn we de enige toeristen in Gorontalo en worden we, op een vriendelijke manier, bekeken als een bezienswaardigheid. Iedereen lacht en zwaait ons vriendelijke toe en sommige komen op je af om je een hand te geven. We voelen ons een beetje als ontdekkingsreizigers die voor het eerst kennismaakt met een stam.

Op de dag van aankomst hebben we niet veel gedaan behalve wat rondgelopen, geld opgenomen bij de bank naast het hotel, een lokale simkaart gekocht van Simpati en heerlijk gegeten in het hotel. Hierna ging het licht snel uit.

Fort in GorontaloDe volgende dag zijn we, na een heerlijk ontbijt, vertrokken met onze gids voor een tour in de omgeving van Gorontalo. Als eerste bezochten we het Otanaha Fortress een overblijfsel uit het voormalige koninkrijk uit 1522 van koning Ilato. Om de 348 treden naar boven te vermijden reden we de heuvel op via een alternative route. Het was namelijk snikheet die dag met temperaturen van 35+.

Op het moment dat wij het fort bezocht was er ook een grote groep High School leerlingen aanwezig en die vonden ons meer interessant dan het fort zelf. We moest dus steeds op de foto met hen en de leerkrachten onder luid gegiechel van de meisjes. Waarschijnlijk zijn we nu, als de mensen uit Belanda, ter plaatse het gesprek van de dag op Facebook.

Huis van Soekarno in GorontaloHierna bezochten we nog het eerste huis van de voormalige president van Indonesië Soekarno en een traditioneel huis dat helaas gesloten was.  De lunch hebben we, zoals het hier hoort, met de handen naar binnen gewerkt, Elza had kip en ik een lekker visje (ikan) die mij vanaf het bord aanstaarde onder luid gemiauw van een aantal lokale poezen.

Onderweg naar het hotel kregen we toch nog de kans om een traditioneel huis te bekijken waar op dat moment geoefend werd voor een evenzo traditionele dans. De jongens en meiden nodigden ons uit om even te komen kijken en dat was een leuke ervaring.

Gorontalo BentorNa deze tour zijn we met de Bentor, een brommer met een zitplaats aan de voorkant, voor 60 cent naar de Gorontalo Mall gebracht. Wij pasten er net in maar je ziet ze ook voorbijkomen met zes personen. We waren nog maar net binnen of we werden aangesproken voor wederom een foto maar nu met een baby, zo gezegd zo gedaan, alleen vond de baby het niet zo leuk en zette het op een krijsen, dus gauw terug naar mama.

In Singapore hebben we ooit kennisgemaakt met de heerlijk patisserie van BreadTalk. Laat nou hier, in de Gorontalo Mall, BreadTalk Indonesia gevestigd zijn.  Dit konden we niet laten liggen dus onder het genot van een thee en ijskoffie, bij J.C0 heerlijk zitten smullen met de patisserie van BreadTalk.

Hierna zij we terug gaan wandelen en kwamen we terecht op een avondmarkt vol met kleding,  juwelen en bijzondere stenen, Ook hier hadden we weer de volle aandacht en moest er van iedereen foto’s worden gemaakt, erg leuk.

Pasar Sentral GorontaloDe volgende dag hebben we een bezoek gebracht aan de lokale markt in Gorontalo, de Pasar Sentral. Naast de vele schoenen en kleurrijke kleding is er ook een groente, fruit, vlees en vismarkt die wij het leukst vinden om te bezoeken.

Ook hier werden we weer hartelijk ontvangen en het “hello mister” klonk uit elke markthoek. Het is ongelooflijk hoe graag de lokale bevolking hier op de foto gaat. Je hoeft er bijna niet om te vragen zij vragen het aan jou, “mister, picture”.

Met de bentor daarna weer naar de mall gereden voor koffie en uiteraard een ander soort patisserie bij BreadTalk. Ook nog even in de gigantische supermarkt gekeken voor wat we morgen gaan inslaan voor onze reis naar de Togian eilanden. ‘s Avonds nog even een bezoek gebracht op de nightmarket tegen het New Melati Hotel. Het stelt niet veel voor en het zijn alleen maar eettentjes met goedkoop lokaal voedsel.

Binthe BiluhutaCulinair is Gorontalo niet hoogstaand en de meeste lokale gerechten variëren van vis tot maïs. Beroemde is “Binte Biluhuta”, die gemaakt is van maïs, geraspte kokos, basilicum en gedroogde vis of garnalen. Gegrilde tonijn met diverse sauzen is erg populair en erg lekker. Je vindt er weinig restaurants maar wij hebben werkelijk heerlijk gegeten in het restaurant van ons hotel.

Gorontalo is absoluut geen toeristische plaats en er is derhalve dus ook niet veel te zien en te beleven. Wij hebben ons toch vermaakt met de lokale bevolking en de tour was ook leuk. De bevolking is ontzettend vriendelijk en je voelt je absoluut veilig op straat.

Morgen, 22 september, gaan we dus op weg naar de Togian eilanden. De ferry vertrekt om 17.00 uur vanuit de haven van Gorontalo. Onze contactpersoon Angus zal ons naar de boot begeleiden, Aan boord hebben we cabin geboekt maar we hebben geen idee wat hiervan moeten verwachtten. Dat lezen jullie in het volgende verslag.